شایدها و بایدهای احیای تالاب بی‌رمق انزلی
شایدها و بایدهای احیای تالاب بی‌رمق انزلی

این روزها چشمان بی‌رمق و رو به خاموشی تالاب زیبای انزلی به تصمیمات و اقدام مسئولینی دوخته شده و سوسو می‌زند که گویی هنوز اندر خم بایدها و شایدها و بروکراسی اداری برای احیای این بی‌رمق حیات‌بخش چانه می‌زنند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی افق انزلی تالاب بین‌المللی انزلی به عنوان نگینی زیبا نه فقط در استان گیلان بلکه در سطح کشور می‌درخشد و این مادر زیبای طبیعت علاوه بر اینکه مامن انواع ماهی‌ها و پرندگان بومی و مهاجر است در دامان خود گیاهان مختلف و زیبایی را نیز دارد.

این تالاب از دیرباز به عنوان محلی برای کسب درآمد و ارتزاق جوامع محلی محسوب می‌شد و امروزه نیز گذران زندگی بخشی از شهروندان انزلی در گرو حیات تالاب است ولی مدت‌هاست زخمه‌های زیاده‌خواهی و بی‌توجهی انسان بر پیکره تالاب انزلی بیشتر شده و این زیبای مهربان زیر بار رسوب، فاضلاب، کمتر شدن ارتباطش با دریا، کم آب شدن و حتی خشک شدن رودخانه‌هایش کم کم در خود فرو می‌رود.

هجوم یکباره سنبل آبی، این زیبای بی‌رحم زخمی بر زخم‌های علاج نشده پیشین بود و علی‌رغم حال و روز ناخوش تالاب همچنان زیاده‌خواهی‌ها و بهره‌برداری بی‌رویه از آب تالاب از سوی شهروندان برای مصارف کشاورزی ادامه دارد و این سو نیز برخی مسئولین هچنان درگیر و بند شایدها و بایدها برای احیای تالاب بین‌المللی انزلی هستند.

بی‌عملی؛ بلای جان تالاب انزلی

محمد پورخوش سعادت، فرماندار شهرستان بندر انزلی در جلسه هماهنگی احیای تالاب انزلی که در سالن اجتماعات فرمانداری این شهرستان برگزار شد، اظهار کرد: آن چیزی که به عنوان کارشناس حوزه سیاسی و اداری می‌بینم این است که مشکلات تالاب انزلی دغدغه رسانه‌ای و افکار عمومی است و در حوزه اداری و اجرایی کمتر دغدغه وجود دارد که این مساله نگران کننده است.

وی با اشاره به اینکه همه می‌گویند با خشک شدن و وضعیت کنونی تالاب مشکل دارند و نگران آن هستند ولی اقدام عملی در این خصوص صورت نمی‌گیرد، افزود: باید یک برآیند مشخص از وضعیت تالاب انزلی در شهرستان داشته باشیم که قابل ارائه باشد.

پورخوش سعادت با انتقاد از اینکه بسیاری از کارشناسان یک سری نظریات فانتزی در خصوص خودپالایی تالاب طرح می‌کنند، گفت: امیدوارم دیگر بحث خودپالایی مطرح نشود. اگر تالاب لایروبی و رسوب‌زدایی نشود تبدیل به زمین فوتبال می‌شود که در حال حاضر این‌ اتفاق در برخی از مناطق تالاب رخ داده و اگر دیر بجنبیم‌ انزلی تبدیل به یک شهر سوخته خواهد شد.

فرماندار شهرستان بندر انزلی با بیان اینکه سازمان حفاظت محیط زیست استراتژی ندارد و سلبی عمل می کند، ادامه داد: باید راهکارهای احیای تالاب ارائه شود.

پورخوش سعادت با اشاره به اینکه تالاب نیاز به بودجه ندارد و حتی می توان خرج استان گیلان را از طریق آن تامین کرد، گفت: این اتفاق از زمینه‌های مختلف از جمله از طریق مدیریت رسوب در حوزه مثال مصالح ساختمانی همچنین استحصال مواد معدنی و سایر موارد امکان‌پذیر است ولی ما دچار بی‌عملی و ترس شده‌ایم و مدیران دست روی دست گذاشته‌اند.

فرماندار شهرستان بندر انزلی تاکید کرد: از سال ۶۲ بحث مطالعه در حوزه این تالاب مطرح شده و در گذشته هر موضوعی که لازم‌ بود مورد مطالعه قرار گرفته الان وقت عمل است ولی دچار بی‌عملی هستیم.

وی با تاکید بر اینکه در مورد موج شکن انزلی باید به نتیجه برسیم، تصریح کرد: در این مورد محیط زیست، منابع طبیعی و سازمان بنادر دارای مسئولیت مستقیم هستند و هیچ کس نمی‌تواند مسئولیت خودش را بر گردن دیگری بیندازد و باید این خواسته استاندار به زودی اجرایی و عملیاتی شود.

افزایش نرخ رسوب‌گذاری در تالاب انزلی

مسلم امانی، مدیرکل زمین شناسی و اکتشافات معدنی استان گیلان نیز اظهار کرد: بخش مدیریت زمین شناسی دریایی سازمان زمین شناسی کشور تحت مجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت با هدف مطالعات پهنه‌های آبی و سواحل تشکیل شده که هم اکنون یکی از از دفاتر این مجموعه در شهرستان بندرانزلی واقع در استان گیلان است.

وی با اشاره به اینکه نرخ رسوب گذاری در تالاب انزلی از سال ۹۲ تاکنون بالا رفته، افزود: بر اساس وظیفه مصوب شده در کمیته احیای تالاب انجام یک گزارش ژئوشیمی رسوبی همچنین یک گزارش رسوب شناسی در تالاب انجام شده و در همین رابطه مطالعات مختلفی انجام شده است.

امانی با بیان اینکه مطالعه نوسانات سطح آب در ورودی های تالاب، اندازه گیری منظم دبی لحظه‌ای، تعیین غلظت مواد رسوبی و دانه‌بندی، بررسی دوره خشکسالی و ترسالی، تعیین سهم بار آورده هر کدام از ورودی های تالاب با نقشه و راهکارهای لازم برای کنترل میزان آورده با رسوب تالاب از جمله این‌مطالعات است، گفت: میزان آورده با رسوب تالاب انزلی در برنامه سازمان زمین شناسی است که می‌تواند بخشی از نیازهای مطالعات پژوهشی هفت ساله برنامه محیط زیست در کمیته احیای تالاب انزلی را برطرف کند.

وی با اشاره به اینکه وظیفه ما این است که مطالعات انجام شده در بخش مرتبط با تالاب‌ها را در اختیار دستگاه‌های اجرایی قرار دهیم، تصریح کرد: یکی از مشکلات در بخش احیای تالاب انزلی با وجود اینکه کارهای پژوهشی و ارائه راهکار شده در بخش قانونی هیچ دستگاه اجرایی را ملزم به استفاده از داده‌های تولید شده نکرده است.

مدیرکل زمین شناسی استان گیلان تاکید کرد: وقتی داده تولید می‌شود کسی از راهکارها و نتیجه گیری آن استفاده نمی‌کند تحقیقات انجام شده کتابخانه‌ای می شود و یا در سیستم باقی می‌ماند.

وی با اشاره به اینکه در رابطه با احیای تالاب باید دو گروه به صورت مشخص فعالیت‌های پژوهشی مطالعاتی و اجرایی را بر عهده بگیرند، تاکید کرد: وظایف سازمان مطالعات ژئوشیمی رسوبی هست که توزیع پراکندگی عناصر موجود در تالاب را شناسایی می‌کند که با تهیه اطلس، توزیع پراکندگی عنصرها، عنصرهایی که ارزش اقتصادی دارند یا آلوده کننده محیط تالابی و رودخانه ها هستند و فعالیت اجرایی نیز توسط مدیران حاکمیتی تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی شود.

مدیرکل زمین شناسی استان گیلان با تاکید بر اینکه با ایجاد بندهای آبخیزداری می‌توان مانع از ورود رسوب به تالاب شد، گفت: پس از مطالعات انجام شده مشخص شد عمدتا جنس رسوبات، ژئوشیمی رسوبی و نهشته‌های سطحی چیست و بیشتر آورده از بالادست کدام رودخانه است می‌توان پیشنهاد داد که این رسوبات، در ابتدا با هماهنگی سازمان متولی و مجوزهای صادر شده در بحث تامین مصالح ساختمانی در استان از رسوبات ورودی رودخانه‌های منتهی به تالاب برداشت شود.

وی افزود: با توجه به آورده‌های رسوبی که بیشتر از رودخانه‌های غرب گیلان هستند و وارد تالاب می‌شوند با توجه به وضعیت زمین شناسی منطقه غرب استان از عنصرهای فلزی به عنوان اندیس معدنی به عنوان رسوبات پلاسری یا همان کانی سنگین معرفی می‌شود که می‌توان با آنالیز کردن از رسوبات، به عنصرهای با ارزش همچون تیتان دست یافت که می‌تواند ارزش اقتصادی خوبی داشته باشد به شرط اینکه مثل سایر دنیا در استخراج و فرآوری آن از دانش روز و متخصصین ملی و بین‌المللی استفاده شود تا آسیبی در حفظ محیط زیست و سایر موضوعات مشکلی پیش نیاید.

امانی تصریح کرد: با توجه به اینکه حدود ۱۲ سال از احیای تالاب انزلی می‌گذرد و همچنان مشکلات مختلفی در امر وجود دارد می‌توان با قدری فرصت بیشتر ولی با دانش کامل اعم از تشکیل دو گروه پژوهشی و گروه اجرایی که از نتیجه و راهکارهای کمیته پژوهشی به طور مصوبه به گروه اجرایی و دستگاههای نظارتی ارسال شود تا متولیان امر اجرا براساس مصوبه پژوهشی اقدام به عمل کنند و اگر براساس نظر پژوهشی انجام نگردید توسط دستگاه های نظارتی از متولیان امر در جهت اجرا نکردن پی گیری شود.

ورود ۶۷۰ هزار تن رسوب از دو روخانه منتهی به تالاب انزلی

تورج صادقی، معاون‌ محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست گیلان نیز در ادامه، با اشاره به اینکه تالاب انزلی مجموعه‌ای از مشکلات داخلی و خارجی دارد، اظهار کرد: بر همین اساس سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری سایر دستگاه‌های متولی و ذیل کمیته احیای تالاب انزلی یک برنامه هفت ساله تدوین کرده و در آن راه‌هایی که می‌توان به تالاب کمک کرد آورده شده همچنین وظایفی برای تمام دستگاه‌ها تعیین کرده است.

وی با تاکید بر اینکه سازمان محیط زیست در راستای اجرای وظایف این کمیته طی دو سال اخیر نزدیک به ۳۰ میلیارد تومان در تالاب هزینه کرده، گفت: وقتی این برنامه‌ها تعیین و ابلاغ شد حتی پیش‌بینی اعتبارات هم صورت گرفت.

معاون محیط زیست گیلان با اشاره به اینکه در بخش‌هایی از وظایف در خصوص تالاب عقب هستیم، افزود: الان تالاب به سمت یوتروف می‌رود که یکی از دلایل اصلی آن ورود فاضلاب است و در تمام شهرستان‌هایی که فاضلاب آنها وارد تالاب می‌شود از برنامه عقب هستیم.

صادقی با بیان اینکه رسوب یکی از دغدغه‌های تالاب است، تصریح کرد: عمده مشکل ما در تالاب انزلی مسائل خارج از تالاب است و تا آن مشکلات حل نشود هر کاری داخل تالاب انجام دهیم به نتیجه نخواهد رسید.

وی تاکید کرد: به تتهایی دو رودخانه‌ از رودخانه‌هایی که وارد تالاب انزلی می‌شود سالانه ۶۷۰ هزار تن رسوب وارد تالاب می‌کند.

رشد شدید گیاهان، افزایش رسوب و فاضلاب

همچنین در این جلسه محمد صیاد بورانی، رئیس پژوهشکده آبزی پروری کشور با بیان اینکه تالاب انزلی مامن اصلی ماهیانی همچون سفید، سیف، سوف و سایر گروه‌های ماهیان است، اظهار کرد: در حال حاضر مشکلات مختلفی در تالاب داریم.

وی با تاکید بر اینکه افزایش رسوبات، افزایش فاضلاب همچنین رشد شدید گیاهان سه مشکل اصلی تالاب انزلی است، افزود: در وهله اول برای رسوبات باید چاره‌ای اساسی اندیشیده شود.

صیاد بورانی تصریح کرد: نه تنها از ظرفیت استان بلکه باید از ظرفیت کل کشور برای رسوب برداری استفاده شود زیرا اگر به همین منوال پیش برود بخش غربی و مرکزی تالاب در آینده نزدیک خشک خواهد شد و این مناطق را از دست خواهیم داد.

وی با بیان اینکه در حال حاضر عمق تالاب در منطقه غرب به ۸۰ سانتی متر نیز رسیده، تصریح کرد: با توجه به این شرایط هنوز هم در فصل تابستان شاهد برداشت آب برای کشاورزی هستیم.

رئیس پژوهشکده آبزی پروری کشور با تاکید بر اینکه باید ورودی‌های آب به تالاب را تقویت کنیم همچنین رسوب‌برداری را باید با جدیت دنبال کنیم، گفت: بعد از رسوب‌برداری و افزایش عمق تالاب باید به سمت جمع‌آوری گیاهان مخصوصا سنبل آبی برویم.

وی با بیان اینکه سنبل آبی ابتدا به صورت تزیینی به تالاب عینک وارد شد و در آنجا گسترش و انتشار پیدا کرد، افزود: این‌ گیاه در عرض شش تا ۱۸ روز توانایی دو برابر شدن را در محیط آبی دارد ضمن اینکه روزی تا دو دهم سانتی متر حجم آب را کم می‌کند.

این مقام مسئول با بیان اینکه علاوه بر سنبل آبی، نیلوفر آبی هم در برخی مناطق تالاب انزلی رشد کرده، گفت: زیرا حجم آب کم شده و ورودی فاضلاب را داریم گیاه مواد بیوژن را گرفته و رشد می‌کند.

صیاد بورانی تصریح کرد: قبلا شوری آب را تا اواسط آبکنار داشتیم حتی تا چهار ppt هم می‌رسید ولی طی سال‌های اخیر اصلا نفوذ آب دریا را در تالاب نداریم که یکی از دلایل اصلی آن کاهش سطح آب دریای خزر است.

  • نویسنده : سعیده مصطفوی
  • منبع خبر : ایسنا گیلان