Search

رسانه ها همواره مورد توجه حضرت امام (ره) بودند

۶:۵۳ ب٫ظ

مصاحبه در خصوص انقلاب اسلامی ایران و ارتباط آن با رسانه با جناب آقای حسین رضاپور کارشناس ارشد رسانه و فعال فرهنگی

۱-     آخرین انقلاب قرن بیستم در ایران، نخستین انقلاب سیاسی در جهان بود که با تکیه بر دستاوردهای انقلاب اطلاعات و ارتباطات به پیروزی رسید، در این خصوص توضیح بفرمایید؟

باید عرض کنم انقلاب اسلامی ایران که در قرن بیستم به رهبری حضرت امام (ره) به پیروزی رسید با تکیه بر سه عامل مهم مکتب ، رهبری و مردم شکل گرفت. که هریک از عوامل مذکور در جایگاه خود تاثیر شگرفی در شکل گیری و موفقیت انقلاب دارد که باعث شد این انقلاب در نوع خود متفاوت ترین انقلاب در مقایسه با همه انقلاب های دنیا باشد و از ویژگی های خاصی برخوردار می باشد که با تکیه بر اعتقادات دینی ومذهبی و تحت رهبری عالمانه و واحد شخصیت بزرگ اسلامی، حضرت امام خمینی (ره) و حضور در صحنه مردم عاشق به مکتب اهل بیت (س) به پیروزی چشمگیری دست یافت و موجب سرافرازی ملت و سرافکندگی و سرنگونی حکومت جبار ۲۵۰۰ ساله شاهشانی گردید، که پس از گذشت سی و شش سال از سپری شدن عمر انقلاب، مردم با همه شور و نشاط وصف ناپذیر خود پیروزی انقلاب را جشن میگیرند و شاهد پیشرفت های چشمگیر در عرصه های مختلف سیاسی ، اجتماعی ،دینی ، اعتقادی و اقتصادی به ویژه در خصوص توسعه و آبادانی و پیشرفت های علمی ،عمران و سازندگی می باشند و از بدو پیروزی انقلاب تا کنون با قامتی استوار برای حفظ دست آوردهای آن در صحنه های مختلف حضور دارند.

در خصوص ارتباط رسانه و پیروزی انقلاب باید گفت بدون وجود نوارکاست، ماشینهای تکثیر زیراکس، ماشینهای چاپ افست و مخابرات ماهواره این امکان « کنترل از راه دور» انقلاب برای رهبری مستقر در پاریس ممکن نبود.پیوند تاریخ ساز ارتباطات دوربرد و رسانه های کوچک با ارتباطات سنتی، شفاهی و بلاغی، طوفانی از اطلاعات، اخبار و تبلیغات موثر را از خارج به داخل و در داخل تا دورترین روستاهای کشور منتقل کرد.در جریان شکل گیری و پیروزی انقلاب از «رسانه‎های کوچک» استفاده بسیار دقیق و هوشمندانه صورت گرفت . امام (ره) و انقلابیون از تبعیدگاه امام در نجف و سپس در پاریس، پیام‎ها را با نوار ضبط صوت و تلفن به ایران می‎فرستادند. این نوارها بعداً در شمار هزارها تکثیر و در تمام کشور توزیع می‎شد. در بسیاری موارد، سخنرانی‎های ایشان روی کاغذ پیاده و برای توزیع انبوه تکثیر می‎گردید.

۲-     نحوه استفاده از رسانه در زمان پیروزی انقلاب اسلامی چگونه بوده است ؟

ابتدا باید مختصری راجع به نحوه حضور و نقش خود اصحاب رسانه در زمان وقوع انقلاب اشاره ای داشته باشم ، اکثر رسانه ها به ویژه رسانه های مکتوب همگام و همراه مردم به ندای حضرت امام لبیک گفتند و با شرکت در راهپیمایی ها و تهیه عکس و خبر و اطلاع رسانی به موقع از مبارزات ملت قهرمان ایران و همچنین با شرکت در اعتصابات عمومی زمینه های پیروزی انقلاب و زوال رژیم نامشروع و نامقبول شاهنشاهی را فراهم نمودند. انتخاب تیترها و نحوه بیان وقایع به گونه ای بود که به پیشبرد انقلاب کمک شایانی می نمود .

با این‎که رژیم پهلوی رسانه‎های مدرن و بزرگی را در دست داشت و بر آن‎ها به‎طور جدی و دقیق نظارت می‎کرد و در راستای حفظ حاکمیت خود آن‎ها را پیش می‎برد، ولی با این حال نتوانست از این رسانه‎ها که یکی از مهم‎ترین و قدرتمندترین ابزارهای هر حکومتی برای نیل به اهداف و حفظ قدرتشان است، استفاده کند ولی در مقابل نیروهای انقلابی با استفاده از رسانه‎های سنتی و کوچک مثل نوارهای ضبط صوت که قطعاً قدرت و کارایی رسانه‎های حاکمیت را دارا نبودند، توانستند بیشترین تأثیرات را بر مردم بگذارند و حربه‎های رسانه‎های طاغوت را بی‎اثر کرده و پایه‎های رژیم پهلوی را متزلزل کنند.

۳-     نقش رسانه ها در شکل گیری انواع دگرگونی ها به ویژه ظهور انقلاب ها را بیان فرمایید.

رسانه ها در شکل دهی افکار عمومی بسیار اثر گذار هستند و می توانند با اطلاع رسانی به موقع از واقعیت موجود جامعه تاثیر بسزایی در میان اقشار مختلف مردم ایجاد نمایند . به این ترتیب مردم و افکار عمومی جامعه از اخبار و اطلاعات هدفمند روزنامه ها ، رادیو ، تلویزیون و سایر ابزار رسانه ای تاثیر پذیرفته و از این طریق رسانه ها مخاطبان را برای دستیابی به اهداف خود بسیج می نمایند.

توجه به کاربرد رسانه ها و برجسته سازی اخبار و رخدادها ،  می تواند یکی از عوامل شکل گیری انواع دگرگونی سیاسی ( به نفع یا بر ضد منافع یک کشور) باشد. و عمده ترین تفاوت، هوشیاری و یا بی توجهی سیاستمداران و رهبران در کاربرد آگاهانه این وسیله در عرصه سیاست، به ویژه در دهه های مذکور است.

۴-     نقش رسانه ها از دیدگاه امام خمینی(ره) و نگاه ایشان به رسانه ها برای رساندن پیام خود به مردم و به کار بردن هوشمندانه ابزارهای نوین ارتباطی توسط ایشان را را بیان نمایید.

رسانه ها به عنوان دانشگاه و وسیله تاثیر گزاری به افکار جامعه و مردم همواره مورد توجه حضرت امام راحل بوده است و ایشان به نقش تبلیغ اهمیت ویژه ای قائل بودند به طوریکه حضرت امام تنها رهبری است که با شناخت دقیق از نقش و اهمیت رسانه توانسته است در تمامی زمینه ها از نقش آانها استفاده مطلوب نماید با این کیفیت میتوان نتیجه گرفت هم نقش و تاثیر رسانه از نگاه حضرت امام و هم نگاه امام نسبت به رسانه نقش با اهمیت و منحصر به فردی بوده است که این احترام و توجه حضرت ایشان نسبت به رسانه ها می تواند الگوی خوبی برای تمامی مدیران و رهبران سیاسی و اجتماعی تلقی گردد و از این ابزار مهم برای تعالی و پیشرفت جامعه به نحو شایسته ای بهره گیری نمایند.

سیستم ارتباطی انقلاب اسلامی یک شبکه غیررسمی داشت و امام خمینی (ره ) مانند یک متخصص ارتباطات از طریق اعلامیه ها و نوارهای سخنرانی خود جنبش را در مقاطع مختلف رهبری می کردند.تحلیل محتوای سخنرانی ها، اعلامیه ها و پیام های [رهبر انقلاب] چه در نجف، یا نوفل لوشاتو و تهران نشان می دهد که ایشان هوشمندانه با بیان فساد و انفعال حکومت پهلوی و تصمیمات اسفبار این خاندان ظالم و وابستگی آن به شرق و غرب و طرح ضرورت سرنگونی رژیم شاهنشاهی و بیان ویژگی های مدل حکومت اسلامی- به بهترین وجه- و حفظ تمام مردم در صحنه مبارزه توانسته است طرح منسجم خویش را در مورد پیروزی انقلاب اسلامی گام به گام به اجرا گذارد.

حضرت امام با هوشمندی کامل در جهت هدایت و رهبری نهضت توانسته است ازرسانه ها برای انتقال پیام انقلاب ، مواضع و دیدگاه های خود بهره برداری نماید که در مقابل دستگاه جبار پهلوی با انجام برخوردهای مستبدانه و دیکتاتوری بدترین نوع برخورد با رسانه در طول دوران شکل گیری انقلاب انجام داده اند.نقش کاریزمای امام از یک سو  و توجه ایشان به رسانه ها برای رساندن پیام خود به مردم و به کار بردن هوشمندانه ابزارهای نوین ارتباطی توسط ایشان از سوی دیگر انقلابی را به وجود آورد که به « انقلاب نوار کاست » مشهور شد. به هر حال ضرورت توجه به نقش حساس رسانه ها و به کارگیری آگاهانه انواع مختلف رسانه ها از سوی سیاستمداران و برنامه ریزان یک کشور امکان و امتناع یک انقلاب را آسان تر می کند.

۵-     توجه امام(ره) و استفاده آگاهانه ایشان از رسانه ها قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در جهت مقابله با تهدیدها و توطئه های مخالفان انقلاب را بیان فرمایید.

حضرت امام چون در جهت رهبری نهضت با بهره گیری از اهداف مقدس ، دینی و اعتقادی به روش های فرهنگی و آگاه سازی اعتقاد داشت به همین خاطر با بهره گیری از تمامی ابزارهای فرهنگی و رسانه ای به صورت خرد و کلان در قبل ، حین و بعد از پیروزی انقلاب توانسته است نقش بسزایی در اطلاع رسانی عمومی ایفا نماید.

ایشان به نقش و جایگاه والای رسانه ها اعم از صدا و سیما و نیز مطبوعات در تحولات جامعه اعتقاد داشتند.بر این اساس می توان از زبان امام خمینی(ره) گفت که رسانه ها قابلیت اصلاح و انحراف امور یک کشور را دارند و به همین دلیل از نقش آفرینان اصلی دنیای کنونی هستند.کارکردی از رسانه ها را می توان مطابق مصالح کشور دانست که به تقویت و استوار ساختن آرمانهای اسلام، انقلاب و ملت بیانجامد و هر آنچه که طمع بیگانگان و دشمنان را تامین کند حرکت در مسیر انحراف کشور از مسیر صحیح آن که همانا انقلاب اسلامی است تلقی می گردد.

۶-     با توجه به مطالب جنابعالی پیوند تاریخ ساز ارتباطات دوربرد و رسانه های کوچک با ارتباطات سنتی، شفاهی و بلاغی عامل اصلی پیروزی انقلاب اسلامی در بعد رسانه ای است ، در این زمینه توضیح دهید.

به طور کلی رسانه ها اعم از شنیداری ، دیداری و … در هر سطحی کوچک یا بزرگ، ابتدایی و پیشرفته یا سنتی نقش بسزایی در بسیج افکار عمومی دارند. حضرت امام  درک و شناخت صحیح و به موقع در نقش رسانه ها به نحوه شایسته از این ابزار فرهنگی و تبلیغی برای آگاهی بخشی و اطلاع رسانی استفاده نموده است.

ویژگی خاص انقلاب اسلامی، ترکیب و تلفیق رسانه های سنتی و مدرن است. امام خمینی هرگز با دیدی یک سونگرانه و سنت گرا در صدد برنیامد بر روش های پیشین ارتباطی تأکیدی مضاعف داشته باشد بلکه از حضور روش های مدرن ارتباطی در چهارچوب شبکه ارتباطی انقلاب حمایت می کرد.

امام رسانه های سنتی را نظیر موعظه های چهره به چهره روحانیون با تکنولوژی مدرن ترکیب کرد.در جریان پیروزی انقلاب، سیستم های ارتباطی که گمان می رفت دیگر ظرفیت های خود را برای کارآیی در درون دنیای معاصر از دست داده اند، نه تنها دوباره امکان های مؤثر خود را بروز دادند بلکه زمینه ای پایدار فراهم ساختند تا رسانه ها و تکنیک های ارتباطی مدرن در کنار آنها، در یک مسیر واحد قرار گیرند و همگی به ایجاد شبکه ای قدرتمند از پیام ها و ارتباطات کمک نمود .و این شاید اوج تعامل نظام مندی است که می تواند میان رسانه های جمعی مدرن و رسانه های سنتی روی دهد. این اغراق نیست که بگوییم که در حقیقت انقلاب اسلامی، نخستین انقلاب تاریخ بود که مدرن ترین تکنولوژی های ارتباطی دوربرد را با سنتی ترین سیستم ها که ارتباطات اجتماعی است در آمیخت و به شیوه ای موفقیت آمیز و در چنین سطح بالایی از آن استفاده کرد.

۷-     نقش مساجد و منبر را به عنوان رسانه های عمومی اسلام در ظهور انقلاب بیان فرمایید.

مساجد به عنوان سنگر انقلاب و ستاد مرکزی اسلام در جهت سازماندهی و تبلیغ و محلی برای تجمع و مراجعه عموم مردم نقش بسزایی داشته است و این سنگر باتوجه به پایگاه قوی اجتماعی ،سیاسی،اعتقادی و مذهبی مردم نقش قابل توجهی در پیروزی و حفظ دست آوردهای انقلاب داشته و دارد. مساجد همواره نقش بی بدیلی را در جهت پیروزی و حفظ دست آوردهای انقلاب  و نظام داشته به ویژه حضور روحانیت انقلابی  متعهد و متدین به عنوان راهبران دینی در هدایت جامعه و مردم با ایراد خطابه های روشنگرانه توانسته اند هویت اصلی انقلاب را بیشتر به جامعه و مردم بشناسانند.

طبق برخی آمارها عملیات اطلاع رسانی از طریق مساجد و این شبکه رسانه ای  با به کارگیری ۲۰۰ هزار رهبر مذهبی و ۹۰هزار مسجد، به پیش می رفت . این سطح از فعالیت سیستم ارتباطی انقلاب، متوجه گسترش مفاهیم و ارزش های انقلابی در سطوح زیرین جامعه، در قالب سخنرانی های روحانیون مستقر در مساجد و دیگر اماکن مذهبی بود.در واقع منبر به عنوان رسانه عمومی اسلام نقش شگفتی ساز و حماسی را در انقلاب اسلامی رقم زد. زیرا سخنرانان و وعاظ انقلابی با استفاده از آن به عنوان تریبونی در جهت رساندن صدای انقلاب به گوش ملت ایران استفاده کردند.

۸-     هم­سو کردن همه­ی نیروها و ایجاد زمینه­ی انقلاب ، نیازمند طراحی و مهندسی بسیار پیچیده ای است ، نقش امام (ره) را در این مهندسی چگونه تبیین می کنید؟

حضرت امام با بهره گیری از شیوه های مدبرانه به عنوان رهبری بصیر و آگاه با دعوت مردم به وحدت کلمه و توجه خاص به نصرت و یاری الهی با تمسک به نهضت کربلا ، نهضت خود را به عنوان نهضت دینی و اعتقادی و الهی با توسل به ائمه اطهار به ویژه حضرت سیدالشهدا(ع) توانسته است تمامی نیروهای مدافع اسلام و رهروان سیدالشهدا که سالهای سال  در مساجد و تکایا و حسینیه ها و هیئت ها علیه ظلم و استبداد یزید و یزیدیان عزاداری کرده بودند با نگاه اعتقادی و دینی در جهت یکپارچه سازی تمامی نیروهای سیاسی و اعتقادی با هر گرایشی آنها را برای دستیابی به پیروزی با اتکای آنها به خدا و نهضت سیدالشهدا توجه داده که این عامل نقش بسزایی در پیوند امت و امام داشته است.

در بررسی ریشه رهبری انقلابی امام خمینی (ره )در وقوع انقلاب در هرروی به قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ می رسیم ، قیام ۱۵ خرداد  نقش رهبری ایشان را محرز و  نقش تعیین­کننده­ی امام خمینی(ره)را در وقوع انقلاب اسلامی فراهم ساخت. بسیج عمومی یکی از مهم­ترین عوامل در وقوع انقلاب است. هرچند این بسیج موقوف به وضعیتی است که از اراده­ی افراد خارج و نقش رژیم پیشین در ایجاد نارضایتی عمومی بسیار زیادتر از نظریه­های انقلاب است؛ اما هم­سو کردن همه­ی نیروها و ایجاد زمینه­ی انقلاب هم نیازمند طراحی و مهندسی است که تاکنون به نام بزرگان تاریخ ثبت شده است و از آن جمله است کار امام خمینی(ره) . 

 

۹-     اندیشه امام خمینی (ره) را در خصوص آزادی بیان و انتقاد سازنده تشریح فرمایید.

حضرت امام همواره به آزادی بیان و عقیده و تضارب افکار و اندیشه ها اعتقاد راسخ داشت و معتقد بود ا انتقاد سازنده و امربه معروف و نهی از منکر جامعه را به سعادت خواهد رساند و جامعه پویا و سازنده، جامعه ای است که مردم بتوانند با ابراز عقیده سالم و حضور در صحنه ها به سرزندگی و پیشرفت جامعه ای آباد کمک نمایند.

در بررسی اندیشه امام خمینی (ره) می توان آزادی بیان، انتقاد سالم و سازنده، ترویج امید به مقاومت در برابر بیگانگان، حفظ آرامش و تهییج مثبت، را در زمره ارکان مثبت رسانه ها دانست و از سلب آزادی، انتقام و خصومت، امیدزدایی و یاس پراکنی، تشنج آفرینی و تهییج منفی به ارکان کارکرد منفی رسانه ها نام برد.

۱۰-  ویژگی خاص انقلاب اسلامی، ترکیب و تلفیق رسانه های سنتی و مدرن است و در تحقق این امر نقش و نگاه بلند حضرت امام (ره) در این تلفیق انکار نشدنی است در این خصوص توضیح فرمایید.

حضرت امام به عنوان اندیشمند الهی و سیاسی به عنوان رهبری آگاه ، با قواعد و علوم آشنایی دارد و با تکیه بر تخصص همراه با تعهد توانسته است نقش بی بدیل خود را در تلفیق و تبیین و ایجاد پیوند لازم بین رسانه های سنتی و مدرن ایفا نمایند که نمونه بارز آن تاکید و توصیه های ایشان به رسانه ها به ویژه صدا و سیما و سایر رسانه های ارتباط جمعی می باشد. .

امام خمینی هرگز با دیدی یک سونگرانه و سنت گرا در صدد برنیامد بر روش های پیشین ارتباطی تأکیدی مضاعف داشته باشد بلکه از حضور روش های مدرن ارتباطی در چهارچوب شبکه ارتباطی انقلاب حمایت می کرد.

۱۱-  نقش رسانه ها را در حفظ و صدور انقلاب اسلامی چگونه تبیین می فرمایید. 

به طور کلی آنچه که بر همگان روشن و واضح است، این است که انقلاب اسلامی ایران تاثیرهای گسترده ای را در در ورای مرزهای خود داشته و با توجه به پیروان و هواخواهانی که پیدا نموده به عنوان یک نیروی قابل محاسبه توسط دولتهای خارجی و همچنین دولتهای منطقه می باشد ؛ بدان خاطر که انقلاب اسلامی در ایران به دلیل جذابیت شعارها، اهداف، روشها، محتوا، نتایج و سابقه مشترک دینی و تاریخی و شرایط محیط منطقه و بین المللی، پدیده ای تاثیر گذار در جهان اسلام بوده و میباشد که با بررسی دقیق انقلاب اسلامی و نتایج آن به نقش انقلاب اسلامی ایران در بیداری جهان اسلام خواهیم رسید و در این مهم نقش رسانه ها در تبیین این شعار ها ، اهداف و روش ها بسیار مهم و شگفت آور است .

رسانه به عنوان رکن دموکراسی و ایفای نقش موثر و سازنده در شکل دهی افکار عمومی و تاثیر گزاری بر شور و شعور و هدایت آنها در جهت  تحقق آرمان ها و اعتقادات و توسعه و پیشرفت ، همواره می تواند در راستای حفظ دستاوردهای نظام و انقلاب نقش اساسی ایفا نماید. در این راستا پیشنهاد میگردد با نگاه مسئولانه به نقش اثربخش و اساسی رسانه ها ، مسئولان و مدیران نظام مقدس جمهوری اسلامی به این بخش توجه خاص و ویژه ای نموده و در جهت تقویت رسانه ها ، مدیران و فعالان حوزه رسانه ها را در بخش های مختلف مورد حمایت قرار دهند. تا اینکه این عزیزان به دور از هرگونه دغدغه، اضطراب و نگرانی نسبت به شرایط و وضعیت خود ازهر حیث بتوانند از کاستی هایی که بعضاً در راستای معیشت و منزلت و نیازمندیهای خود با آن  مواجه هستند خارج گردند و بتوانند با شرایط مطلوب تر نقش و رسالت خود را بیش از پیش مضاعف نموده و همراه و با روحیه و توانی انقلابی و ایمانی و همگام با دیگر دلسوزان همچون گذشته گام های موثری در جهت پیشرفت و آبادانی جامعه اسلامی مان بردارند.

تهیه و تنظیم : گروه بصائر




دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *